Widok XIX

Widok XIX mieści się na tzw. piramidzie widokowej na końcu ul. Do Studzienki w Dolinie Królewskiej we Wrzeszczu.

Widok XIX jest najbardziej niezwykłym oraz unikalnym Widokiem w dotychczasowej historii projektu „Spojrzenie na Gdańsk”. To bez wątpienia najstarsze miejsce widokowe w Gdańsku, ale także jedno z najstarszych tego typu specjalnie pomyślanych miejsc w Polsce i Europie.

Historia Widoku sięga drugiej połowy XVII wieku, kiedy znamienity gdańszczanin Zachariasz Zappio, z okazji narodzin córki, zakupił kilkunastohektarową działkę we Wrzeszczu, na której wzniósł dwór i urządził okazały ozdobny ogród. Ogromnym atutem letniej rezydencji gdańskiego patrycjusza było jej piękne usytuowanie w rozległej dolinie, skąd roztaczał się jednocześnie widok ku morzu. Nic zatem dziwnego, że w 1677 roku posiadłość Zachariasza Zappio odwiedził sam król Jan III Sobieski z małżonką, królową Marysieńką. Król, zachwycony gościnnością patrycjusza oraz urokliwą doliną i rozpościerającym się z niej widokiem, nadał jej specjalnym przywilejem istniejącą po dziś dzień nazwę Królewskiej Doliny – Regia Vallis.

By móc jeszcze lepiej podziwiać widok z doliny w kierunku morza Zachariasz Zappio polecił na terenie swojej posiadłości zbudować specjalne wzgórze. Otrzymało ono formę usypanej z ziemi piramidy ze ściętym stożkiem. Na szczycie piramidy urządzono gustowne gabinety ogrodowe, ale niewątpliwie największą atrakcję stanowił sam widok na Dolinę Królewską oraz Zatokę Gdańską. Z czasem panorama rozpościerająca się z tego miejsca uległa jednak zatraceniu. Było to konsekwencją stopniowej zabudowę Królewskiej Doliny, resztę dopełniły wyrosłe w międzyczasie drzewa, zasłaniając ostatecznie piękny ongiś widok.

O niezaprzeczalnym uroku widoku ze wzgórza posiadłości Zachariasza Zappio świadczy rycina Augusta Lobegotta Randta, która przedstawia widok z Góry Jana z lat 20. XIX wieku. To widok bardzo podobny do tego, jaki można było podziwiać ze szczytu piramidy. Na rycinie widać m.in. dawny majątek Hermannshof i wieś Wrzeszcz z dworem Uphagena. Na dalszym planie widoczne są Nowe Szkoty, a na horyzoncie widać Zatokę Gdańską ze statkami na redzie i po prawej stronie Twierdzę Wisłoujście.

Dla upamiętnienia tak cennego miejsca widokowego, autor projektu „Spojrzenie na Gdańsk” zdecydował się stworzyć widok wirtualny. Będzie to obraz, namalowany przez autora projektu, przedstawiający hipotetyczny widok, jaki można było podziwiać z dawnej piramidy widokowej. Malowidło będzie mieć formę panoramy liczącej sobie aż 6 metrów długości, która zostanie umieszczona na specjalnie zaprojektowanym stelażu. Dla uzyskania możliwie wiernego widoku, jaki można było przed wiekami podziwiać z tego miejsca, autor panoramy przeanalizował dawne ryciny ukazujące widoki Królewskiej Doliny. Została też przeprowadzona współczesna analiza widokowa z użyciem drona.

Przed uroczystym otwarciem nowy punkt widokowy zostanie wyposażone w elementy małej architektury, m.in. siedziska oraz tablicę informacyjną. Na szczycie dawnej piramidy widokowej posadzone zostaną krzewy ozdobne, nawiązujące swoją formą do pierwotnego wyglądu tego miejsca.