Nasz profil na Facebook
Park w Królewskiej Dolinie

Pochodzący z  połowy XVII wieku Park w Królewskiej Dolinie należy do najstarszych i najlepiej zachowanych historycznych parków w Gdańsku. Pomimo licznych zmian i przekształceń stylistycznych zachował wiele cech  założonego jeszcze w  wieku XVII  kwaterowego ogrodu tarasowego z elementami ogrodu holenderskiego. Obecnie istniejący dwór wraz z parkiem to część dawnej posiadłości zwanej „Zieloną” przynależnej w XVII wieku do wsi Suchanino. Tę obszerną posiadłość nabył w roku 1654 wraz z pochodzącą z Bremy żoną Katarzyną, gdański patrycjusz Zachariasz Zappio.  Rajca Zachariasz,  majętny kupiec i browarnik właściciel okazałego spichlerza przy ul. Chmielnej był jednym z najhojniejszych w ówczesnym Gdańsku dobroczyńców. Z rodzinnego domu wyniósł zamiłowanie do sztuk i nauk, był też bibliofilem. Małżeństwo Zappie wystawiło na terenie nowo nabytej posiadłości swoją letnia rezydencję, obszerny dwór z ogrodem. Posiadłość nazwana „Zielony Dwór” (Grunerhof), należała do najpiękniejszych rezydencji podmiejskich gdańskich patrycjuszy. Obfitość wody dzięki przepływającemu w sąsiedztwie potokowi oraz pagórkowaty teren pozwolił na założenie ogrodu tarasowego z licznymi założeniami wodnymi, który zachwycał ówczesnych. Na podstawie opisów oraz zachowanego układu, można odtworzyć jak wyglądał ogród w wiekach: XVII i  XVIII  tj. w okresie swojego największego rozwoju. Na teren posiadłości prowadziła aleja lipowa oraz murowana brama wjazdowa, której  relikty zachowały się po dziś dzień. Ogród założono na kilku  poziomach. W  jego części dolnej  znajdował się zachowany do naszych czasów nieregularny staw gospodarczy oraz ogród warzywny i obszerny teren z trawnikiem  przekształcony w późniejszym okresie jako „dziki” park angielski. Część górną tworzyły tarasy z  ozdobnymi kwietnikami, szpalerami z formowanych żywopłotów oraz dwoma prostokątnymi stawami z których górny zasilał kilkumetrową kamienna kaskadę. Zarówno stawy jak i kaskada zachowały się po dziś dzień.
W ogrodzie były też groty, fontanny, rabaty kwiatowe, liczne schody, rampy i mury oporowe. Na wzgórzu w  osi widokowej z dworu w kierunku na zachód wybudowano altanę w typie antycznej świątyni. W dalszych partiach ogrodu znajdowały się utworzone z formowanych drzew i krzewów zaciszne ”gabinety”. Z dworu roztaczały się otwarte widoki w różnych kierunkach, ale dla podziwiania Zatoki  usypano w części zachodniej ogrodu specjalny  kopiec widokowy w formie ściętej piramidy, we wnętrzu której  znajdowało się pomieszczenie. Nie jest wykluczone, że pełniło ono funkcję  tzw. lodowni, czyli  spiżarni gdzie zimą umieszczano bryły lodu dla utrzymania niskiej temperatury w pomieszczeniu.
5 sierpnia roku 1677 w posiadłości Zachariasza Zappio gościł  król Jan III Sobieski oraz królowa Marysieńka. Król odbył tam kilkugodzinną naradę z przedstawicielami cechów gdańskich oraz nadał tutejszym dobrom nazwę Królewska Dolina ( Regia Vallis),  Konigstal) i uwolnił je od płacenia podatków. Przywilej ten potwierdził 3 VIII 1765 roku król Stanisław August Poniatowski. Kolejnym polskim królem, który odwiedził dawną posiadłość Zachariasza Zappio był August II Mocny. Monarcha przybył tu wraz z dworem w roku 1717 i zachwycony miejscem, określił  posiadłość jako wielce urokliwą…  Zachariasz Zappio zmarł w roku 1680 i został pochowany w rodzinnej krypcie w kościele  św. Jana w Gdańsku, którego zmarły był kuratorem. Portret Zachariasza i Katarzyny Zappio znajduje się na epitafium ich wcześnie zmarłej córeczki Adelgundy Zappio znajdującym się w kościele św. Jana w Gdańsku. Po śmierci Zachariasza  właścicielem posiadłości został w roku 1692 John Wilson a następnie Wilhelm Lumsdal i Baltazer Hagemeister. Około roku 1760 rodzina Tymf i następnie Salomon Elstorf, rodzina Soerman, oraz  Heidfeld Genschow. Kolejni właściciele  przebudowywali  dwór wedle własnych potrzeb jednak ogród stopniowo popadał w zapomnienie. Pod koniec wieku XIX  w roku 1883 mocno podupadła posiadłość Zachariasza Zappio została zakupiona od kolejnego właściciela  z przeznaczeniem na Zakład dla Ociemniałych, który rozpoczął swoją  działalność dnia 1 lipca 1886 roku. Niestety wybudowana na północ od dworu  nowa  siedziba  Zakładu w istotny sposób zmieniła  układ przestrzenny i charakter dawnego założenia dworsko-ogrodowego.  Obszerny wielokondygnacyjny budynek staną  niemal dokładnie w osi widokowej  z dawnej piramidy, nieodwracalnie zamykając piękny widok w kierunku morza. W dawnym dworze urządzono mieszkania dla pedagogów. Zakład dla Ociemniałych funkcjonował do roku 1945. Po wojnie w zabytkom dworku urządzono istniejące do dziś przedszkole, na potrzeby którego wydzielono ogrodzeniem z siatki fragment założenia ogrodowego. Z pozostałej  część dawnej posiadłości utworzony został ogólnodostępny park publiczny. Obecny Park w Królewskiej  Dolinie zajmuje obszar ok. 2 ha. Jest chętnie odwiedzanym miejscem ciszy i spokoju. Miejscem, które zachowało wiele z  uroku dawnej rezydencji podmiejskiej  gdańskich patrycjuszy. W roku 1993 na skutek silnej wichury bardzo ucierpiał  stary drzewostan parku. W trakcie podjętych prac rewaloryzacyjnych uzupełniono drzewostan, odtworzono układ alejek spacerowych, wykonano schody terenowe i rampy,  założono trawniki oraz posadzono krzewy ozdobne oraz byliny. Jednocześnie przeprowadzono kosztowne prace hydrotechniczne, którymi objęto cały układ wodny parku: trzy zachowane stawy parkowe, potok oraz kaskadę wodna i przepusty. Park został wyposażony w ławki i kosze na śmieci. Z dawnego historycznego układu ogrodowego oprócz wspomnianych stawów, kaskady i potoku zachował się stary drzewostan. Szczególnie cenne są dwie aleje lipowe w tym aleja dojazdowa od strony ul. Sobieskiego oraz piękny wiekowy szpaler grabowy w sąsiedztwie dolnego stawu. Niektóre z drzew uzyskały status pomnika przyrody. Z uwagi na cenny drzewostan w parku wyznaczono ścieżkę dendrologiczną. Warto dodać, że dzięki swoim układom wodnym Park w Królewskiej Dolinie pełni rolę ważnej ostoi przyrodniczej szczególnie dla okolicznych ptaków i płazów. Park jest dostępny od ul. Sobieskiego oraz ul. Do Studzienki.



1. Park w Królewskiej Dolinie 
[2032755 bajtów]

2. Park w Królewskiej Dolinie 
[1953641 bajtów]

3. Park w Królewskiej Dolinie 
[1592651 bajtów]

4. Park w Królewskiej Dolinie 
[1848208 bajtów]

5. Park w Królewskiej Dolinie 
[1814150 bajtów]

6. Park w Królewskiej Dolinie 
[1572629 bajtów]

7. Park w Królewskiej Dolinie 
[2077681 bajtów]

8. Park w Królewskiej Dolinie 
[1999414 bajtów]

9. Park w Królewskiej Dolinie 
[1572623 bajtów]

10. Park w Królewskiej Dolinie 
[1349518 bajtów]

11. Park w Królewskiej Dolinie 
[1798868 bajtów]

12. Park w Królewskiej Dolinie 
[1753645 bajtów]

13. Park w Królewskiej Dolinie 
[1339311 bajtów]

14. Park w Królewskiej Dolinie 
[1624162 bajtów]

15. Park w Królewskiej Dolinie 
[1527894 bajtów]
 

Polecamy:

aleja lipowa

email: info@gzdiz.gda.pl
©2010-2017 Gdański Zarząd Dróg i Zieleni